Từ khí đường ống sang LNG: Vì sao chi phí khí đốt tại Pháp ngày càng cao?

Giá khí đốt tại Pháp đang tăng trở lại, nhưng vấn đề lớn hơn không nằm ở một vài biến động ngắn hạn của thị trường. Điều đáng chú ý là cấu trúc cung ứng khí đốt của châu Âu đã thay đổi đáng kể, khi khu vực này giảm phụ thuộc vào khí đường ống Nga và chuyển mạnh sang LNG nhập khẩu bằng đường biển.

Theo các dữ liệu được PetroTimes dẫn lại, tỷ trọng LNG trong nguồn cung khí của châu Âu đã tăng từ khoảng 20% năm 2021 lên 45% năm 2025. Cùng lúc đó, chi phí liên quan đến vận chuyển, tái hóa khí, hạ tầng mạng lưới và chính sách carbon tiếp tục tạo thêm áp lực lên giá năng lượng.

Nội dung được phần tích dựa trên bài báo: https://petrotimes.vn/phap-thoi-ky-khi-dot-gia-re-da-cham-dut-745364.html

Dưới góc nhìn của một người nhiều năm hoạt động ở lĩnh vực LNG thì đây không còn là câu chuyện đơn thuần về “giá khí tăng hay giảm”. Vấn đề cốt lõi nằm ở việc mỗi thay đổi trong cấu trúc nguồn cung đều kéo theo một cấu trúc chi phí mới. Khi châu Âu phụ thuộc nhiều hơn vào LNG, thị trường khí đốt cũng trở nên nhạy cảm hơn với logistics, giá quốc tế và các yếu tố địa chính trị.

Vì vậy, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là “vì sao giá khí tại Pháp tăng?”, mà còn là: liệu thời kỳ khí đốt giá rẻ tại châu Âu có thực sự đang khép lại?

Vì sao giá khí đốt tại Pháp đang tăng trở lại?

Theo các dữ liệu được PetroTimes dẫn lại, giá tham chiếu khí đốt tại Pháp từ tháng 9/2026 tăng lên khoảng 172 euro/MWh, cao hơn mức 163 euro/MWh của tháng trước. Nếu nhìn rộng hơn, giá khí mà các hộ gia đình Pháp phải trả hiện cũng đã tăng mạnh so với giai đoạn trước năm 2021.

Dưới góc nhìn của tôi, điều đáng chú ý không phải chỉ là mức tăng trong một tháng, mà là xu hướng chi phí khí đốt đang chịu tác động từ nhiều yếu tố mang tính cấu trúc hơn. Nghĩa là ngay cả khi thị trường quốc tế có những giai đoạn hạ nhiệt, giá đến tay người tiêu dùng chưa chắc có thể quay trở lại mức thấp như trước đây.

Một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở sự thay đổi cơ cấu nguồn cung của châu Âu. Trước đây, một phần lớn khí đốt được cung cấp qua hệ thống đường ống từ Nga. Sau các biến động địa chính trị, châu Âu buộc phải đẩy mạnh nhập khẩu LNG bằng đường biển từ nhiều khu vực khác nhau.

Sự thay đổi này giúp châu Âu đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào một tuyến khí cụ thể, nhưng đồng thời cũng làm phát sinh thêm nhiều lớp chi phí như hóa lỏng, vận chuyển bằng tàu chuyên dụng, tiếp nhận tại cảng, tồn trữ và tái hóa khí trước khi đưa vào mạng lưới phân phối.

Ngoài ra, giá khí còn chịu ảnh hưởng từ chi phí hạ tầng, thuế, chính sách carbon và việc duy trì mạng lưới trong bối cảnh tổng nhu cầu khí tại Pháp có xu hướng giảm.

Vì vậy, theo tôi, việc giá khí tại Pháp tăng trở lại nên được nhìn như một phần của quá trình chuyển đổi cấu trúc năng lượng tại châu Âu, chứ không đơn thuần là một đợt tăng giá ngắn hạn của thị trường.

Từ khí đường ống sang LNG: Cấu trúc chi phí đã thay đổi ra sao?

Một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường khí đốt châu Âu trong vài năm qua là sự dịch chuyển từ khí đường ống sang LNG nhập khẩu bằng đường biển. Theo các dữ liệu được PetroTimes dẫn lại, tỷ trọng LNG trong nguồn cung khí của châu Âu đã tăng từ khoảng 20% năm 2021 lên 45% năm 2025, trong khi tỷ trọng khí Nga giảm mạnh.

Dưới góc nhìn của tôi, đây là thay đổi rất quan trọng bởi LNG không chỉ là khí tự nhiên ở một dạng khác, mà kéo theo cả một chuỗi công nghệ và logistics phức tạp hơn.

Khí đường ống sau khi được khai thác và xử lý có thể được vận chuyển trực tiếp qua hệ thống pipeline đến thị trường tiêu thụ. Với LNG, chuỗi cung ứng dài hơn: khí phải được làm lạnh xuống khoảng -160°C để hóa lỏng, sau đó lưu trữ trong bồn chuyên dụng, vận chuyển bằng tàu LNG, tiếp nhận tại terminal và tái hóa khí trước khi đưa vào mạng lưới.

Mỗi công đoạn đều phát sinh chi phí đầu tư, năng lượng và vận hành.

Ngoài ra, LNG còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá thuê tàu, quãng đường vận chuyển, công suất cảng tiếp nhận, lịch tàu và mức độ cạnh tranh giữa các thị trường. Khi châu Á tăng mua, châu Âu có thể phải đưa ra mức giá hấp dẫn hơn để thu hút những lô LNG linh hoạt.

Điều này khiến giá LNG mang tính toàn cầu rõ hơn so với nguồn khí đường ống cố định.

Theo tôi, việc châu Âu tăng sử dụng LNG mang lại một lợi ích rất rõ là đa dạng hóa nguồn cung và tăng khả năng lựa chọn nhà cung cấp. Tuy nhiên, đổi lại, hệ thống phải chấp nhận một cấu trúc chi phí cao hơn và nhạy cảm hơn với biến động logistics quốc tế.

Nói cách khác, châu Âu đã cải thiện khả năng chủ động về nguồn cung, nhưng cái giá phải trả là thị trường khí đốt trở nên phức tạp và khó quay lại mặt bằng chi phí thấp như trước đây.

Vì sao thuế carbon và năng lượng xanh có thể tiếp tục đẩy chi phí khí tăng?

Ngoài sự thay đổi từ khí đường ống sang LNG, một yếu tố khác có thể khiến chi phí khí đốt tại châu Âu tiếp tục duy trì ở mức cao là chính sách carbon ngày càng chặt chẽ. Theo các dữ liệu được PetroTimes dẫn lại, từ năm 2028, hệ thống ETS 2 của Liên minh châu Âu sẽ mở rộng phạm vi áp dụng đối với nhiên liệu sử dụng trong các tòa nhà và giao thông.

Điều này có nghĩa khí đốt hóa thạch không chỉ chịu tác động từ giá nhiên liệu trên thị trường, mà còn phải gánh thêm chi phí phát thải carbon. Trong một số kịch bản được nhắc đến, giá carbon tại Pháp có thể tăng mạnh vào cuối thập kỷ này.

Dưới góc nhìn của tôi, đây là điểm rất quan trọng. Khi doanh nghiệp hoặc hộ tiêu dùng sử dụng khí, chi phí thực tế trong tương lai sẽ không còn chỉ gồm giá mua khí và phí vận chuyển. Nó có thể bao gồm thêm chi phí carbon, phí hạ tầng và các khoản liên quan đến quá trình chuyển dịch sang năng lượng phát thải thấp.

Song song với đó, châu Âu đang thúc đẩy biomethane và các loại khí carbon thấp. Tuy nhiên, đây chưa chắc là lựa chọn rẻ trong ngắn hạn. Chi phí sản xuất biomethane hiện vẫn cao hơn đáng kể so với khí hóa thạch truyền thống, trong khi để mở rộng quy mô còn cần đầu tư vào nhà máy, hệ thống thu gom và hạ tầng kết nối.

Tiêu thụ khí giảm nhưng chi phí hạ tầng vẫn tăng: Nghịch lý của thị trường Pháp

Một điểm đáng chú ý tại Pháp là nhu cầu sử dụng khí đang giảm, nhưng chi phí duy trì hệ thống lại không giảm tương ứng. Theo các dữ liệu được PetroTimes dẫn lại, mức tiêu thụ khí của Pháp đã giảm từ khoảng 430 TWh năm 2022 xuống còn 350 TWh năm 2025.

Ở góc độ kỹ thuật hệ thống, đây là một vấn đề dễ hiểu. Mạng lưới khí không thể thu hẹp ngay theo tốc độ giảm tiêu thụ. Đường ống, trạm điều áp, thiết bị đo đếm, hệ thống giám sát và các hạ tầng liên quan vẫn phải được vận hành, kiểm tra và bảo trì để bảo đảm an toàn.

Điều này tạo ra một nghịch lý: lượng khí phân phối giảm nhưng phần lớn chi phí cố định vẫn tồn tại. Khi tổng sản lượng thấp hơn, chi phí duy trì hệ thống phải được phân bổ trên số lượng đơn vị năng lượng ít hơn, từ đó làm tăng chi phí bình quân.

Theo bài viết, phí sử dụng mạng phân phối khí tại Pháp đã tăng trung bình khoảng 13% mỗi năm trong giai đoạn 2024–2026. Con số này cho thấy giá khí đến tay người sử dụng không chỉ chịu tác động từ giá mua nhiên liệu, mà còn phụ thuộc rất lớn vào cấu trúc chi phí của toàn bộ hạ tầng phía sau.

Doanh nghiệp sử dụng khí tại Việt Nam có thể rút ra điều gì?

Câu chuyện tại Pháp cho thấy doanh nghiệp không nên đánh giá chi phí năng lượng chỉ dựa trên giá LPG hoặc LNG tại thời điểm mua. Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào vận chuyển, tồn trữ, thiết bị hóa hơi, điều áp, mạng đường ống, bảo trì và khả năng duy trì hệ thống trong suốt vòng đời vận hành.

Theo tôi, đối với doanh nghiệp công nghiệp tại Việt Nam, bài học quan trọng nhất là phải nhìn hệ thống khí theo tổng chi phí sở hữu và vận hành, thay vì chỉ nhìn vào giá nhiên liệu đầu vào.

Một phương án có giá mua khí thấp nhưng phải vận chuyển xa, phụ thuộc vào lịch giao hàng hoặc cần đầu tư hạ tầng lớn chưa chắc đã có chi phí cuối cùng thấp hơn. Ngược lại, một hệ thống được thiết kế đúng công suất, tối ưu dung tích tồn trữ và phù hợp với chu kỳ tiêu thụ có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn trong dài hạn.

Doanh nghiệp cũng cần tính đến khả năng thị trường thay đổi. Nếu nguồn cung LPG hoặc LNG biến động, hệ thống có đủ dung tích dự phòng hay không? Nếu sản lượng sản xuất giảm, chi phí cố định của hệ thống sẽ được phân bổ như thế nào? Nếu mở rộng nhà máy, hệ thống hiện tại còn đáp ứng được hay phải đầu tư lại?

Bài học từ Pháp cho thấy khi cơ cấu nguồn cung và nhu cầu thay đổi, chi phí hạ tầng có thể trở thành yếu tố ngày càng quan trọng. Với doanh nghiệp Việt Nam, tối ưu hệ thống ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro phải điều chỉnh tốn kém về sau.

Nhận định của chuyên gia Vũ Văn Tuấn

Theo tôi, diễn biến tại Pháp cho thấy giá khí đốt trong tương lai sẽ ngày càng phụ thuộc vào toàn bộ cấu trúc của hệ thống năng lượng, chứ không chỉ riêng giá nhiên liệu đầu vào. Khi châu Âu chuyển mạnh từ khí đường ống sang LNG, đồng thời chịu thêm chi phí carbon, hạ tầng và yêu cầu chuyển đổi năng lượng, mặt bằng chi phí khó quay lại trạng thái thấp như trước đây.

Điểm doanh nghiệp cần quan tâm là khả năng thích ứng của hệ thống khí trước biến động. Một hệ thống được thiết kế hợp lý phải tính đến công suất tiêu thụ, dự trữ, chu kỳ cấp khí và khả năng mở rộng hoặc giảm tải.

Từ góc độ kỹ thuật, tôi cho rằng doanh nghiệp nên nhìn LPG và LNG theo bài toán dài hạn: nguồn cung ổn định, hệ thống phù hợp và chi phí vòng đời, thay vì chỉ lựa chọn phương án có giá nhiên liệu thấp tại một thời điểm.

Diễn biến tại Pháp cho thấy thời kỳ khí đốt giá rẻ tại châu Âu đang trở nên khó quay lại, không chỉ vì giá nhiên liệu tăng mà bởi toàn bộ cấu trúc cung ứng và vận hành đã thay đổi. Việc chuyển mạnh từ khí đường ống sang LNG giúp châu Âu đa dạng hóa nguồn cung, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí logistics, hạ tầng tiếp nhận, tái hóa khí và mức độ phụ thuộc vào thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, thuế carbon, chi phí chuyển đổi năng lượng và việc duy trì mạng lưới trong bối cảnh nhu cầu suy giảm tiếp tục tạo áp lực lên giá khí.

Từ góc độ doanh nghiệp, bài học quan trọng là không nên chỉ nhìn vào giá LPG hay LNG tại thời điểm mua. Chi phí vòng đời, khả năng dự phòng, mức độ linh hoạt và hiệu quả của hệ thống khí mới là những yếu tố quyết định tính ổn định và bền vững trong dài hạn.